ปุ๋ยพืชสด : สมบัติทางเคมีและไฟฟ้าของดิน

สาระน่ารู้เรื่องปุ๋ยพืชสด

ผลของปุ๋ยพืชสดต่อสมบัติทางเคมีและไฟฟ้า (electrochemical properties) ของดิน

 

การใส่ปุ๋ยพืชสดในดินมีผลต่อ pH ศักย์รีดอกซ์ (redox potential) การนำไฟฟ้า (electrical) ของดิน  แอกติวิตี (activity) ของเหล็กออกไซด์ และเมแทบอไลต์อินทรีย์ (organic metabolite) ดังนี้

1.ค่า pH ของดิน

การใส่ปุ๋ยพืชสดทำให้ค่า pH ของดินเปลี่ยนแปลงได้ 2 ทาง คือลดลงหรือเพิ่มขึ้น  ค่าpH ของดินอาจลดลงเนื่องจากการสลายตัวของปุ๋ยพืชสดที่ทำให้เกิดกรดอินทรีย์และคาร์บอนไดออกไซด์ซึ่งช่วยเพิ่มไฮโดรเจนไอออน (โปรตอน) เป็นเหตุให้pH ของดินลดต่ำลงกว่าเดิม ส่วนการเพิ่ม pH ของดินเกิดขึ้นเนื่องจากสาเหตุ 2 ประการ คือ

 

– สารอินทรีย์บางชนิดที่เกิดขึ้นในการสลายตัวของปุ๋ยพืชสด มีสมบัติเป็นตัวรีดิวซ์ (reducing substances) จึงรีดิวซ์เฟอริกออกไซด์และแมงกานีส กระบวนการดังกล่าวได้ดึงโปรตอนจากดินมาใช้

 

– การแปรสภาพของแอนไอออนอินทรีย์ (organic anions) เป็นคาร์บอนไดออกไซด์และน้ำ ก็จะดึงโปรตอนมาใช้ทำให้โปรตอนในดินลดลง อย่างไรก็ตามการใส่ปุ๋ยพืชสดจะมีผลทำให้ค่า pH ของดินขณะหนึ่งลดหรือเพิ่ม ขึ้นอยู่กับผลของปฏิกิริยาที่เกิดขึ้นในขณะนั้น เมื่อกระบวนการทั้งหมดมีผลให้ปริมาณโปรตอนในดินเพิ่มขึ้น pH ของดินก็จะลดลง แต่ถ้าค่า pH ผลสุดท้ายโปรตอนในดินลดลง ค่า pH ของดินก็จะเพิ่มขึ้น

2. ศักย์รีดอกซ์ของดิน

การใช้ปุ๋ยพืชสดในดินนาน้ำขังมีผลต่อศักย์รีดอกซ์ (Eh) แต่ไม่ส่งผลกระทบต่อค่านี้เมื่อใส่ในดินไร่ เนื่องจากการใส่ปุ๋ยพืชสดในดินนา จะเร่งการใช้ออกซิเจนในการหายใจของจุลินทรีย์และเพื่อออกซิไดส์สารประกอบอินทรีย์บางชนิดให้เป็นคาร์บอนไดออกไซด์ ศักย์รีดอกซ์ของดินจึงมีค่าลดลง การใส่ปุ๋ยพืชสดในดินนาที่มีสมบัติทางเคมีต่างๆกัน ทำให้ศักย์รีดอกซ์ของดินลดลงกว่าเมื่อไม่ใส่ โดยลดลงมากในช่วง 1-4 สัปดาห์ แรกหลังการขังน้ำนอกจากนี้การใส่ปุ๋ยพืชสดยังทำให้ออกซิไดส์ (oxidized layer) ของดินนาน้ำขังแคบลงจาก 5-6 มิลลิเมตร เหลือเพียง 2-3 มิลลิเมตรอีกด้วย

3.เมแทบอไลต์อินทรีย์

ในระหว่างที่ปุ๋ยพืชสดสลายตัวในดิน จะมีอินทรียสารหลายชนิดเกิดขึ้นและสะสม สำหรับกระบวนการสลายตัวนั้นแบ่งออกได้เป็น 2 ขั้นตอน คือ ขั้นตอนแรกจะเกี่ยวข้องกับการสังเคราะห์กรดอินทรีย์ ส่วนขั้นตอนที่ 2 จะเป็นขั้นตอนการเปลี่ยนกรดอินทรีย์ให้กลายเป็นแก๊ส สำหรับดินที่มีการถ่ายเทอากาศดี กระบวนการในขึ้นตอนที่ 2 จะเกิดอย่างรวดเร็วมากกว่าขั้นตอนแรก จึงไม่มีการสะสมกรดอินทรีย์ แต่ในดินน้ำที่ขังที่ใส่ปุ๋ยพืชสดจะมีกรดอินทรีย์และอนินทรียสารอื่นตกค้างอยู่มาก สำหรับอินทรียสารที่สะสมในดินน้ำขังที่ใส่ปุ๋ยพืชสด ได้แก่ กรดอินทรีย์ที่มีมาก คือ กรดแอซิติก (acetic acid) กรดบิวทีริก (butyric acid) กรดตาตาริก (tartaric acid) และกรดฟีนอลิก (phenolic acid) แอลกอฮอล์ เช่น เมทานอลและอีทานอล แอลดีไฮด์ เช่น แอซิตาลดีไฮด์ อะมีน เช่น พิวเตรสซีน (putresine) ในช่วงที่มีการสะสมของสารเหล่านี้มากยังไม่ควรปลูกพืช เนื่องจากว่าจะทำให้มีผลกระทบต่อการเจริญเติบโตของพิช เช่น กรดอินทรีย์มีผลยับยั้งการยืดตัวของรากและจำกัดการดูดซึมธาตุอาการ เช่น กรดแอซิติกเข้มข้นเกินกว่า 1 มิลลิโมลาร์ ยับยั้งการดูดซึมฟอสฟอรัสและโพแทสเซียม เป็นต้น

 

ในบทความถัดไป เราจะมารู้จักปุ๋ยพืชสดกับธาตุอาหารไนโตรเจนกันค่ะ

 

สาระน่ารู้เรื่องปุ๋ยพืชสด